Uit de praktijk: de curve liet de dip zien, het bloed de oorzaak

Op een groot melkveebedrijf zagen we onlangs in twee soorten data tegelijk hetzelfde gebeuren. De koeien stopten na afkalven met vreten, met hoge NEFA’s als gevolg. Rond 40 dagen in lactatie volgden flinke leverproblemen.

Het bloedonderzoek met BoviLab liet zien dat de NEFA’s te hoog waren. Er is zowel vóór als na afkalven gemeten, en de verse koeien sprongen eruit. Vier van de negen bemonsterde koeien zaten boven 1,2 mmol/l, de bovengrens van wat BoviLab meet.

Wat betekent dat? NEFA laat zien hoeveel lichaamsvet een koe aanspreekt. Een hoge NEFA betekent een diep energietekort. De koe vreet te weinig om haar behoefte te dekken en teert in op haar reserves. Die vetzuren belasten de lever, en een overbelaste lever remt de voeropname verder. Het gevolg: het duurt lang voordat de koe na afkalven weer op gang komt.

En dat zie je terug in de sensordata. De curve uit Nedap laat zien dat het dagen duurt voordat de vreettijd en herkauwactiviteit weer op niveau zijn.

Wat zie je met alleen sensoren?

Sensoren laten heel goed zien wat er gebeurt. Een koe vreet minder, herkauwt minder, en je ziet het per dier en per dag. Maar je ziet vooral het gevolg. Waaróm vreet ze minder? Een energietekort, een calciumprobleem, een infectie, stress in de afkalfstal? De curve zegt het niet.

Wat voegt bloedonderzoek toe?

Op dit bedrijf doet de dierenarts aan metabolic profiling binnen de bedrijfsbegeleiding. Daarmee meet je de stofwisseling achter het gedrag. Nu weet je dat de dip in opname en herkauwen samenhangt met vetmobilisatie. En omdat juist de verse koeien hoge NEFA’s hadden, weet je ook waar je moet zoeken: rond het afkalven.

Verse koeien gaan na één of twee dagen in het strohok direct naar een groep van 110 hoogproductieve koeien, met overbezetting aan het voerhek. Precies in de periode waarin de opname moet stijgen, moet de verse koe concurreren om haar plek aan het voerhek. En dat zie je in de sensordata.

Zonder bloedonderzoek had je gezien dát de koeien slecht op gang komen, maar niet waardoor. De twee bronnen versterken elkaar. Het bloed wijst de oorzaak aan, de sensoren laten zien hoe groot het effect in de stal is. En na een aanpassing laten ze allebei zien of die werkt.

Op dit bedrijf is dat nu de volgende stap: verse koeien gaan de eerste 14 dagen in een aparte opstartgroep.